Giới thiệu bản thân

Ảnh của tôi
Buôn Ma Thuột, Tây Nguyên, Vietnam

Thứ Tư, 8 tháng 3, 2017

Người Ê Đê uống cà phê...

Người Ê Đê uống cà phê...
THẤM ĐẪM "VĂN HÓA" Ê ĐÊ
Từ lâu lắm rồi, phụ nữ Ê Đê đã phát hiện ra cách chọn những trái cà phê chín ngon nhất của các loài thú hoang như hoẵng, khỉ và đặc biệt là chồn hương. Mỗi vụ thu hoạch hàng năm, các “mí” hoặc “amí” (tức người bà hoặc mẹ trụ cột chính trong mỗi gia đình “mẫu hệ” theo truyền thống Ê Đê) đều chọn những trái cà phê chín ngon nhất (chín lần thứ nhất) rồi tách bỏ lớp vỏ, hong phơi trên gác bếp để loại bỏ tạp chất và cất giữ như vật quý trong nhà.
Mặc dù vùng đất Đắk Lắk chủ yếu trồng loại cây cà phê vối (Robusta) nhưng mỗi gia đình Ê Đê cũng thường trông riêng thêm một số ít cây cà phê chè (Arabica) và cà phê mít (Chari, Liberia). Mỗi khi có khách quý đến thăm hoặc vào dịp ngày lễ trọng đại, các “Mí” mới quyết định mang loại cà phê “báu vật” ra pha chế để mọi người cùng thưởng thức.
Công đoạn đầu tiên của quy trình này là rang chín những trái cà phê đặc biệt đã được hong phơi trên gác bếp nói trên (mỗi lần chỉ rang khoảng 0,5kg trong vòng hơn 20 phút) cùng với mỡ gà hoặc có thể thêm một chút muối, rượu trắng. Chính các “mí” là người quyết định công thức pha trộn riêng và trực tiếp thực hiện việc này ở dưới bếp chủ (bếp chính).
Đây là công đoạn chín lần thứ hai của trái cà phê. Lúc này hương thơm ngào ngạt của cà phê lan tỏa từ gian bếp chủ ở cuối nhà lên tới tận gian bếp khách ở đầu nhà.
Còn những phụ nữ Ê Đê trẻ hơn trong gia đình sẽ đeo gùi và dùng các trái bầu khô để đi lấy nước sạch ở bến nước gần buôn làng. Nước từ suối chảy qua ống bương tại các bến nước được đồng bào Tây Nguyên coi là trong lành nhất và họ thường đi xuống bến nước vào khi mặt trời dần xế bóng. Sau đó nếu trời không mưa, những người phụ nữ này sẽ dùng chày và cối gỗ để giã trái cà phê đã rang thành bột mịn ngay ngoài hiên nhà.
Tiếp sau đó, bột cà phê sẽ được sàng để lọc bỏ tạp chất trước khi các “mí” bỏ vào nấu bằng nước đang sôi (chín lần thứ ba).
Công đoạn này có sự khác biệt đôi chút trong phong tục của các nhánh người Ê Đê. Người Ê Đê Kpă thường hòa tan trực tiếp bột vào nước đang sôi. Còn người Ê Đê Adham lại múc bột vào túi phễu vải nhỏ và thả vào ấm nước đang đun sôi để tinh chất cà phê thấm dần vào nước.
Công đoạn cuối cùng là rót cà phê vào từng cốc hoặc ly nhỏ được thực hiện bởi những phụ nữ Ê Đê trẻ tại bếp khách của gian nhà chính. Hương vị cà phê lan tỏa khắp căn nhà dài Ê Đê truyền thống làm nức lòng “thượng khách” mà các “mí” thương lắm mới pha cho uống.
...
Bí ẩn trong ly cà phê truyền thống của người Ê Đê chính là tỷ lệ pha trộn giữa 3 loại trái cà phê khác nhau và lượng mỡ gà, muối, rượu trắng trong từng mẻ rang. Cà phê vối với vị đắng dịu mang đến sự táo bạo, quyết đoán.
Cà phê chè có một chút vị ngọt, chát hoặc mặn và cà phê mít lại có vị chua tạo mang đến thêm cảm xúc trầm tư, sâu lắng cho người uống. Sự tình cảm của “mí” dành cho vị khách được thể hiện tinh tế, sâu sắc trong vị cà phê mà “mí” pha chế.
Vì người Ê Đê luôn có suy nghĩ là “sống phải thật lòng” nên phải dành được sự tin tưởng, tình cảm của người Ê Đê thì mới được các “mí” mời uống cà phê theo kiểu truyền thống đặc biệt này. Đây là một trong những nét văn hóa đặc trưng của dân tộc Ê Đê, cũng là niềm vinh dự và sự thử thách đối với mỗi người khi đến với vùng đất Đắk Lắk.
...
( Trích theo "Phong cách uống cà phê “độc nhất vô nhị” của người Ê Đê" đăng trên http://www.caphedaklak.com/)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét