xứ thượng: GHI CHÚ TỪ DARLAC *Thầy Nguyễn Viết Kình

Thứ Bảy, 30 tháng 5, 2026

GHI CHÚ TỪ DARLAC *Thầy Nguyễn Viết Kình

oSpodnretsá5:1n064il 9612l gf0taaaiúgulf2305h828 661 ac8h52t

Đã chia sẻ với Công khai

Nhìn lại tấm ảnh xưa ở Darlac năm 1962-1965.. 

GHI CHÚ TỪ DARLAC 
*Thầy Nguyễn Viết Kình 

Tham khảo vài tài liệu xưa cũ của Pháp:

1. Địa danh “DARLAC” là do BS. Alexandre Yersin ký âm “không chuẩn / improprement” lần đầu tiên xuất hiện trong nhật ký hành trình ngày 28.02.1894 [Tham khảo “Dr. Alexandre Yersin, De Nha-Trang à Tourane par les pays moïs – Février-Mai 1894”; in lại trong cuốn “Dr. Alexandre Yersin, Voyages chez les Moïs d'Indochine, Editions Olizane, Genève, 2016, trang 156”] dùng để chỉ cả một vùng cao nguyên có một cái hồ tự nhiên rất lớn mà dân bản địa Mnong gọi là Tak-Lak / Tac-Lac; mãi sau này cái hồ đó được gọi là Hồ Lạc Thiện, Hồ Lăk...

Nhiều tác giả khác của Pháp bấy giờ vẫn ghi tên cái hồ ấy - dựa theo cách đọc của tiếng Mnông - là Tak-Lak / Tac-Lac; duy chỉ có A. Yersin ký âm là “Darlac” mà thôi.

Sau này (02.11.1899), khi đặt tên cho 1 tỉnh thuộc Lào vừa mới thành lập, Toàn quyền Đông Dương bấy giờ là Paul Doumer – vốn là một người rất hâm mộ, quý trọng Dr. A. Yersin – đã dùng ngay tên DARLAC mà A. Yersin sử dụng trước đó để đặt tên cho cái Tỉnh mới đó luôn. Chính vì vậy, địa danh hành chánh “DARLAC” chính thức được sử dụng trên bản đồ cũng như các văn bản hành chánh từ cuối năm 1899.

Tuy nhiên, trong một tài liệu năm 1901, chính viên Khâm sứ Lào bấy giờ là A. Tournier lại coi “DARLAC” là một “sai sót” của A. Yersin trong cách ký âm / phiên âm từ tên một cái hồ, theo phương ngữ Mnông gọi là Tak-Lak / Tac-Lac.
[Tham khảo “A. Tournier, Bulletin Économique de l'Indochine. 01 Avril 1901, trang 290: “... ce bassin est ce qu'on a appelé improprement le Darlac et qui, en réalité, s'appelle dans le pays Taclac. (Tac: eau; lac: qui séjourne ou inonde)” tạm dịch: “Lưu vực này được gọi một cách không chính xác là Darlac vì trên thực tế, dân bản địa gọi nó là Taclac. (Tac = nước; Lac = đọng lại, ngập lụt”].

2. Trong bìa một sách Giáo lý bằng tiếng Êđê xuất bản năm 1938 có tên là “Klei Bhyăn Phung Bi Dru Yêsu Krist”; thì từ năm 1938 (xem hình đính kèm) đã thấy ghi “SANG AÊ DIÊ, BUON MATHUOT, ČAR DAKLAK”. Nghĩa là, tên cái Tỉnh ấy được ghi là DAKLAK - hai chữ K - ít nhất là từ 1938!

(Ghi chú thêm: Còn địa danh Buon/Buôn-Ma-Thuot – không có dấu “nặng” – cũng đã được sử dụng từ năm 1923; tham khảo Bulletin Administratif de l'Annam 1923; trang 1366-1367; và địa danh Buôn-Ma-Thuôt – hai dấu mũ – cũng đã xuất hiện từ năm 1934; tham khảo Bulletin Administratif de l'Annam 1934, trang 506). vv...