Hương rừng cao nguyên...
NHÀ SÀN Ê ĐÊ
Còn lại ông già với tôi, ông và tôi dò xét lẫn nhau. Ông mời tôi ngồi xuống một cái ghế bằng cây được đẽo khắc rất khéo. Đây chắc là phòng khách của căn nhà. Vách được làm bằng những cây tre đập dập ra, trên vách treo cung tên, những ngọn giáo và cả những cái liềm cắt lúa nữa. Giữa phòng, đối diện với chỗ tôi ngồi, có một cái ghế, cái ngai thì đúng hơn, bằng gỗ đen bóng và cũng được chạm khắc rất đẹp.
Một người đàn bà bước ra trong trang phục đen với những đường viền màu vàng quanh cổ áo và tay áo. Váy cũng màu đen có ba viền vàng ngang thân váy và dưới lai váy, chia thân váy làm ba phần.
Người đàn bà ngồi xuống cái ngai và nói :
– Tôi là Hơbia Abbel Niê, Trưởng buôn nầy, xin chào Cậu.
Tôi phân vân tự hỏi hay bà nầy là mẹ của Nathalie, thì người đàn bà Trưởng buôn đã cười :
– Tôi không phải mẹ của bạn cậu đâu, cậu nghỉ, ăn cơm trưa với chúng tôi rồi sẽ có người dẫn cậu đi gặp Nathalie.
Thật là bà đi guốc trong bụng tôi mà!
Tôi ăn cơm trưa với gia đình bà Trưởng Buôn Kôh. Đó là một đại gia đình, tổng cộng cũng phải gần hai chục người lớn nhỏ. Bữa cơm tuy chỉ có vài món, nhưng quả thật là rất ngon miệng. Cơm được nấu trong những ống tre bằng thứ gạo dẻo và thơm lạ lùng mà tôi chưa bao giờ thấy. Món ăn gồm món thịt rừng nướng chấm muối ớt và một món thịt chua có mùi là lạ, được ăn với rau rừng. Tôi thấy mọi người rất tự nhiên, nên tôi cũng không ngần ngại gì đá một bụng thẳng cẳng, từ hôm qua giờ chưa có cơm mà. Bữa cơm phải nói là quá ngon, thật là cám ơn ông bà chủ nhà.
Ba giờ chiều, một người con rể của ông bà Râysan, tên là Dam Mil đưa tôi đi gặp Nathalie. Chúng tôi đi bộ băng qua đường mòn trong rừng. Anh Dam Mil nầy khoảng ba mươi tuổi, tướng tá nhanh nhẹn, khỏe mạnh. Anh ta cũng vui miệng, hay nói và hỏi tôi nhiều thứ như Thành phố Sài Gòn ra sao…Tôi thấy anh ta vui nên cũng bắt chuyện vui vẻ, nhưng khi tôi hỏi đến Nathalie thì anh ta im bặt một cách khó hiểu.
Sau hai tiếng băng đường rừng, một buôn làng lại xuất hiện. Nhìn sơ qua, tôi cũng biết là buôn nầy lớn hơn Buôn Kôh nhiều, có cả trăm dãy nhà sàn san sát nhau, phía trước là những hàng cây cảnh và bông hoa rất đẹp.
Dam Mil dẫn tôi đi dọc theo những căn nhà sàn dài vào tới giữa buôn và dừng lại trước một căn thật đẹp, nổi bật so với những căn khác. Nhà nào cũng có hai cầu thang hai bên trái và phải cùng kiểu cách như nhau, nhưng cái nhà này hai cầu thang thật đặc biệt. Không biết chúng bằng gỗ gì mà đen tuyền và láng bóng, bên cầu thang trái, hai chiếc nhũ hoa vun tròn ngửa lên đối diện trời xanh.
Từ cửa phía trái nhà, một người bước ra, một cô gái trong trang phục Êđê, cô nhoẻn miệng cười tươi rói:
– Chào mừng anh đã đến Buôn Klây.
Tôi ngây người, Nathalie đó sao? Nàng như một đóa lan rừng trong bộ trang phục truyền thống Êđê.
– Chào em!
Tôi đã qua giây phút sững sờ và chào nàng, tôi rất muốn khen nàng đẹp lắm nhưng chưa dám vì có Dam Mil. Tôi bước lên trên sân gỗ và khi chỉ còn tôi với nàng, tôi thì thầm “Em đẹp lắm!”
– Cám ơn anh! Em đẹp hơn lúc ở Thành phố không anh?
Nathalie cười và nói lớn không e dè chút nào, hình như đây là đặc tính của dân tộc nàng.
Bây giờ tôi mới quan sát nàng. Nathalie hôm nay búi tóc ra sau ót, tai đeo lủng lẳng đôi khoen bạc lấp lánh, trông nàng thật thanh lịch. Chợt, nàng bỗng ngồi xuống ngay… chân tôi và tay thì cởi giày cho tôi. Tôi vội nói:
– Để anh cởi em à.
– Anh là khách quý của em, nên em phải cởi giày cho anh, tục lệ đó anh.
Tôi hiểu ra và không phản đối nữa. Lúc này, tôi mới để ý tới cái sân sàn bằng gỗ bóng lưỡng. Sân này rộng và đẹp hơn sân nhà ông bà Râysan nhiều. Đứng trên sân nhà này nhìn ra chung quanh, tôi có cảm giác ở ngay vị trí trung tâm. Những căn nhà khác bao quanh rất cân đối, xen giữa những căn nhà là những cây cổ thụ phủ rợp bóng mát. Khói lam chiều bốc lên từ phần cuối những căn nhà sàn, khung cảnh đẹp như một bức tranh.
– Anh thấy cảnh ở đây thế nào, anh thích không?
Nathalie, đứng lên và hỏi tôi, làm như nàng đọc được ý nghĩ tôi vậy.
– Đẹp lắm em ! Anh thích lắm!
Tôi tính ga-lăng nàng thêm một câu “nhất là vì có em” nhưng thấy nàng nhìn tôi cười hóm hỉnh, tôi lại thôi,
– Anh thích là tốt rồi!
Tôi nhìn vào mắt nàng, đôi mắt hồ thu như soi thấu tâm can tôi, tự nhiên cái cảm giác đắm say hôm nào ở giữa phố trở lại trong tôi. Nathalie yêu kiều quá, tôi thật là yêu nàng.
– Anh à, lát nữa, anh sẽ gặp mẹ em nhé! Em cũng cho anh biết trước, mẹ em là Trưởng Buôn đó.
Tôi “Ồ” lên một tiếng, hèn chi mà nhà của nàng nổi bật hơn hẳn những nhà khác. Tôi theo nàng vào bên trong nhà khách. Gian nhà khách thật dài, tôi ước phỏng cũng phải cỡ 25 m. Bên phía trái có đặt những hàng ghế cũng thật dài, cỡ 20m. Giữa nhà đặt một chiếc ngai lớn bằng gỗ, lên nước màu vàng nâu óng ánh. Vách cũng được làm bằng những tấm gỗ được ghép theo chiều dọc. Căn nhà nầy mà ở thành phố thì giá trị biết mấy, tôi thầm nghĩ.(sau nầy, nghĩ lại tôi mới thấy cái suy nghĩ nầy thật là thiển cận, chỉ là thói quen tính toán theo tiền bạc, những căn nhà sàn ở tại đây, đúng vào chỗ của nó mới thật sự có giá trị một cách tự nhiên).
Nathalie dẫn tôi đi một vòng để xem những đồ vật trên vách. Nguyên một bộ gồm cả chục chiếc chiên lớn nhỏ. Những cái khèn được làm bằng những ống nứa nhìn thật lạ mắt, có cả những ống sáo đủ màu sắc từ vàng tới đen, những chiếc nỏ đủ cỡ thật đẹp…Toàn là những thứ mà tôi chưa từng thấy, tôi thật là thích thú, tiếc là tôi không có máy chụp hình để ghi lại hình ảnh. Nathalie giải thích từng thứ một cho tôi hiểu qua cách sử dụng và ý nghĩa của những đồ vật, nàng tỏ ra hiểu biết rất nhiều. Tôi đặc biệt thích những cái chiên lớn nhỏ đủ cỡ được treo trên một cây cột. Nathalie đưa cho tôi một cây dùi to vừa tay cầm, bằng gỗ cứng và bảo tôi đánh thử vào chiếc cồng lớn nhất. Một âm thanh trầm ngân dài phát ra rền cả căn phòng .
– Đây là Cồng Mẹ. Khi biểu diễn, khi nào cồng mẹ và cồng cha cũng được đánh trước làm nền rồi mới tới những cồng con, cồng cháu. Nàng giải thích cho tôi.
Tôi lại đánh thử vào những chiếc cồng nhỏ, âm thanh nghe cao hơn. À, tôi hiểu rồi, cồng càng nhỏ thì âm thanh lại càng cao. Nathalie xách chiếc cồng bằng tay trái và tay mặt cầm dùi đánh lên một tiếng. Âm thanh cao vút phát ra và uốn éo kỳ lạ, tôi nhìn thấy ngón tay trái của nàng vuốt qua lại vào chiêng để thay đổi âm thanh giống như một nốt láy trong âm nhạc tây phương, cũng thú vị thật!
( Trích tiếp phần cuối HƯƠNG RỪNG CAO NGUYÊN của Nguyễn Đức Diêu)
