XÓM ĐẠO BAN MÊ THUỘT *Ban Mê Thuột của tôi.

 Xứ Thượng

e͏d͏n͏S͏t͏s͏p͏o͏o͏r͏g͏u͏9͏0͏c͏7͏ ͏0͏4͏8͏5͏ ͏0͏8͏ú͏0͏á͏1͏ ͏7͏n͏2͏i͏l͏g͏2͏m͏2͏h͏c͏8͏:͏5͏5͏l͏h͏2͏u͏5͏1͏h͏l͏u͏1͏t͏m͏ ͏9͏u͏u͏ ·

Đã chia sẻ với Công khai

Chuyện Xưa-Chuyện Cũ về một góc nhỏ của Ban Mê Thuột... (Khiếm Thị Ban Mê)

XÓM ĐẠO BAN MÊ THUỘT

*Ban Mê Thuột của tôi.

Từ cái thuở ban đầu xưa lắc đó… có thể nói XÓM ĐẠO BMT là khu dân cư được chính thức công nhận từ rất sớm -1942. Chỉ sau Làng Lạc Giao hơn mươi năm một chút thôi. Dĩ nhiên là sự có mặt của những người dân có Đạo đã có từ trước đó nhiều năm, nhưng chỉ là manh mún, không quy củ. Một số lên BMT từ những năm 1930 thì ở lẫn trong làng LẠC GIAO, như Thương Gia Nguyễn Đắc Cầu, có mặt khoảng năm 1933, còn gọi là ông Câu Cầu- người đại diện tiên khởi cho dân có Đạo ở BMT. Số lên muộn hơn thì ở rải rác quanh nhà thờ hoặc ngoại ô của Làng…Cũng xin nói thêm một chút là ngôi Nhà Thờ đầu tiên của Banmethuot được khởi dựng từ năm 1935. Đến 1937 thì thành Xứ Đạo Ban mê Thuột và có một Cha người Việt coi sóc. Hai năm sau thì Ngài về lại Kontum vì bịnh sốt rét…

Rồi đến một ngày…

(trích trong Lượt Sử Giáo Phận BanmêThuột-hiện lưu trữ trong Toà Giám Mục BMT. )

CHA ROMEUF

Cha Romeuf Phương không biết được giải ngũ lúc nào, nhưng trong suốt thời gian ở Banmêthuột, vì là linh mục của Địa phận, sẵn có tinh thần bác ái, có trí óc muốn mở mang và nhất là giúp đỡ người nghèo, đặc biệt có lòng đạo muốn Họ Banmêthuột càng ngày càng thêm đông bổn đạo và có công ăn việc làm nhà cửa khang trang sạch sẽ. Ngài vận động Tòa sứ cấp đất cho đồng bào công giáo có đất lập Ấp.

Cũng trong năm nầy, sau khi Đức Cha Sion Khâm tựu chức, nhận thấy chương trình của Cha Romeuf làm tại Banmêthuột là có ích lợi chung cho Địa phận và theo sự thỏa thuận của Hội Đồng Địa phận, và hơn nữa nhận thấy Họ Banmêthuột càng ngày càng đông bổn đạo hơn theo sự mở mang của thành phố nên cần phải có một Cha sở. Không ai hơn Cha Romeuf, vì Ngài ở Banmêthuột đã hai năm rưỡi, biết con chiên, biết chánh quyền, biết công việc làm, nên ngày 26.7.1942, Đức Cha Địa phận chính thức bổ nhiệm Cha Romeuf làm cha Sở Họ Ban Mê Thuột.

...

Như vậy là Khu dân cư XÓM ĐẠO đã được Chính Quyền công nhận từ đầu những năm 1940 với người thành lập là Cha SỞ của Nhà Thờ Banmêthuột là LINH MỤC Pierre Romeuf. Linh mục đến BMT từ năm 1940 trong tư cách quân nhân do Chính Phủ Pháp động viên. Đồng thời, hoạt động Mục Vụ tại Nhà Thờ một cách không chính thức cho tới năm 1942 thì thành Cha Sở .

Năm 1945, do chiến tranh ác liệt Nhật-Pháp-Việt Minh, một số lớn Bổn Đạo đã theo dân chúng chạy về miền xuôi. Cha Romeuf cũng bị Nhật trục xuất về Nha Trang để quản chế. Năm 1946, tình hình thay đổi. Cha trở về Banmêthuột và giúp các bổn đạo hồi cư dần dà. Trong đó có gia đình ông, bà Đặng Tu; gia đình bà cụ Ái; gia đình Ông, bà Cửu Thiều; Gia đình ông Bốn Linh. Gia đình Ông, bà Bảy Phu; Ông Nguyễn Khanh và một số Chú Giúp, là những người làm việc cho Nhà Thờ…Đó là những gia đình hiện con cháu vẫn còn ở Xóm Đạo. Tất cả đều quây quần trong khuôn viên nhà thờ vì lúc đó chính phủ Pháp kiểm soát người Kinh từ miền xuôi lên, rất gắt gao. Cũng theo tài liệu người viết đang sưu tầm, thì những năm tản cư, tại Banmethuot chỉ còn khoảng 50 gia đình thôi. Và sau này qua những câu chuyện nghe được thì có một giáo dân quen là ông Út Thạnh, còn ở lại không chạy loạn.Ông có rẫy ngoài Xóm Mới nhưng lại ở đường Phan Chu Trinh, đối diện với cổng dưới của Toà Giám Mục Hiện Nay. Người có ngôi nhà làm Trụ Sở Hợp Tác Xã Nông Nghiệp , bị Du Kích bắn cháy vào những năm 1970. Ai cũng ngạc nhiên vì thần lửa chỉ làm đen ngôi nhà chứ không tan tác như những cơn hoả hoạn thường tình. Hy vọng rất nhiều người ở xóm Đạo và Xóm Phú Yên (1952) còn nhớ.

Rồi đến năm 1948, dự án khu dân cư XÓM ĐẠO cũ chính thức được tái lập và quy hoạch lại như hiện nay. Lúc đó, mỗi hộ giáo dân được chia cho một lô có diện tích là một sào tây. Khi đó, Xóm Đạo bao gồm cả mặt tiền Phan Chu Trinh từ Phan Bội Châu lên đến Hàm Nghi và qua Nguyễn Đức Cảnh luôn. Năm đó, có một số bổn đạo về quê ở Vùng Kháng Chiến, sau 1954 mới trở lại Như gia đình ông Câu Giáo, hiện có con cháu là ông Quyền tức Huỳnh Trầm và gia đình bà Phùng Thị Kim Thiết, hiện con cháu còn ở Xóm Đạo.

Quy hoạch cũ năm 1942 không còn hữu dụng. Chỉ duy nhất còn có một nghĩa trang Công Giáo cũ (góc Ngô Đức Kế Lê Thánh Tông-Khu vực Thành Đoàn) là còn sử dụng. Phần đất đầu đường Phan Bội Châu được dùng làm phi Trường dân sự. Lúc đó, đầu những năm 1950 do Hãng Cosara và máy bay tư nhân của các Chủ Đồn Điền khai thác. Và có lẽ đây là tiền thân của Phi Trường Quân Sự L19.

Phần đất xin cho giáo dân làm rẫy theo quy hoạch năm đó sau này, năm 1948, bắt đầu khai thác làm Đồn điền Nhà Chung Pierre hay còn gọi là sở Tây Cá, dân xóm Phú Yên gọi theo tên ông quản lý đầu tiên của Đồn Điền này, Ông Bgingo lê, sau làm nghề bán cá.

Trong phần đất này có hai điều đáng lưu ý.

Thứ nhất là Phần đất sát bên nghĩa trang nói trên, ra Phan Chu Trinh sau này, 1955, được dùng làm Tu viện nữ Biển Đức (Nữ Tu Áo Đen) sau là Toà Giám Mục.

Điểu lưu ý thứ nhì là Trong phần đất này, (tại trường Vi Nhân và Lưu xá Lasan hiện nay), có một khu vực mà Quân Đội Pháp làm Kho đạn, vì vậy, có thời, đường Lê Thánh Tông được mang tên Đường Kho Đạn Cũ. Khi người viết này có chút trí khôn thì đã thường theo ba ra để xem người lớn giúp cho công việc hội họp của các cha mỗi năm về đây hội họp. Nên lúc đó, Kho đạn này được gọi là Nhà Cấm Phòng của Địa Phận Kontum. Đến năm 1967, Khi Địa Phận, Giáo Phận ban Mê Thuột được thành lập thì mua lại Tu viện của các Bà Áo Đen làm trụ sở. và Tu Viện này dời về hoạt động ở Thủ Đức, chỉ còn lại hai Bà ra cư ngụ ở đồn điền của các Bà là Buôn Ako Dhong hiện nay.

...

Mỗi năm Xóm Đạo có một buổi tất Niên nhằm dịp Ông Táo Về Trời, năm nay, hội này được tổ chức vào ngày 22 tháng chạp. Rất mong con cháu của những gia đình không còn ở trong Xóm như con cháu của Ông, Bà Bảy Phu; Ông , bà Út Thạnh; Ông Bà Ái. Ông bà Đặng Tu; Ông, Bà nguyễn Đức Trung; Ông bà Cửu Thiều; Bà Hương Kiểm Trung(bà Hồng); Gia đình ông Bốn Linh, những bổn đạo thời sơ khai của Xóm Đạo từ đầu những năm 1940. Cùng những anh chị con, cháu của những bậc cao niên đến sau như cụ nguyễn Đức Hường, Ông Thầy Martin, ông bà Ach-Kim (Ajudant); Ông Lê Xuân Hồng và những bậc cao niên còn sống cũng như đã qua đời của Xóm Đạo,. Mong các anh, chị và các bạn nhớ về góp mặt, như đã có nhiều người vẫn về gặp bà con mỗi năm. Vui lắm, hôm ấy, bà con mới -cũ vẫn chan hoà trong một buổi họp mặt cuối năm vui vẻ và đầm ấm… Sự chan hoà đã như mời gọi những “dân Xóm Đạo quay về họp mặt từ những vùng chung quanh và đặc biệt là đã làm rung động cái dây cảm xúc của Chính Quyền địa phương qua việc bày tỏ sự an tâm và khuyến khích.

Về để kể lại cho những người mới đến và các bạn trẻ hiện đại hôm nay biết về con đường Bà Me hay còn gọi là đường Ông Cha và ngã Ba Ngô Đức Kế-Lê Đức Thọ, một sân chơi của trẻ con Xóm Đạo với những trò chơi sáng tạo và nghịch ngợm, đã ghi hoài trong ký ức.

Về để thưởng thức Bánh Ướt Thịt Nướng của con cái Bà Văn xóm dưới, rồi nhớ 2 chị em Thu-Thời, con gái nhà bà Trưng với những đĩa bánh bèo Huế tôm chấy và vị nước mắm ngon quá chừng. Cái hương vị đã biến mất theo quán bánh bèo Huế ấy từ lâu.

Về để ghé quán ăn sáng Na-Thắng để nhớ lại, cũng nơi này đã từng ngạt ngào mùi thơm lâu lắm rồi không tìm lại được, của gánh Bánh Canh Bà Già Nam.

Về để ăn Bánh Khoọc cô Mai mà nhớ cũng nơi này, có gánh Cháo bà Từ, một thời ghi dấu..

Về để ăn Bún Chìa Nhân Mập, hoặc nồi Bún cô Bé, mà tìm lại cái mùi đặc trưng trong gánh bún Bò của Bà Lãnh(bà Bún Bò), đã lâu rồi không gặp nơi nào giống như vậy.

Về để thấy lại những nổi trôi của Xóm Đạo qua hơn 80 năm tồn tại, đã được cái hồn “tình xóm giềng” gìn giữ để xóm Đạo vẫn mãi là Xóm Đạo bình yên, thân tình như phải là như thế!

Cũng xin nói thêm về cái danh mà người viết bài này khoác lên mình Ông Linh Mục “Râu-Mướp”-romeuf—Cái Danh Thành Hoàng- Là vì ngoài việc thành lập ra, Linh Mục Romeuf đã còn là người đứng ra chịu trách nhiệm trước chính quyền về mọi mặt sinh hoạt của bà con, và quan trọng hơn là đã khơi dậy được cái nhu cầu sống cộng đồng, tiềm ẩn trong mỗi người . Rồi xoá nhòa đi cái tính phân biệt vùng miền để thay vào đó, sự thân tình của những người đồng Đạo. từ đó, hình thành cái TÌNH LÀNG, NGHĨA XÓM,là cốt lõi của một cộng đồng dân cư yên bình. Vì vậy, mỗi năm Ông cha Râu-Nhớp này vẫn có mặt trên bàn thờ của xóm trong ngày tất niên cuối năm. ( có thể tìm hiểu về điều này ở những vị cao niên còn sống trong xóm hiện nay là bà Cố Phương và Bà cụ Triều, hoặc con cháu của cụ Nguyễn Đức Hường hiện đang ở úc-Đại -Lợi).

Nhân ngày tất niên Xóm Đạo, xin kính cẩn nghiêng mình trước những bậc tiền bối của Xóm, đặc biệt là Ông Thành Hoàng Xóm Đạo Romeuf. Cầu mong Hương Linh của các Vị luôn phù hộ cho bà con trong xóm giữ được cái tình đã được gầy dựng từ hơn 80 năm nay.

-Đây là một sưu tầm của một người XÓM ĐẠO nói về XÓM ĐẠO cho tất cả những ai đang và đã từng là người của XÓM ĐẠO.

Ban Mê Thuột của tôi.

Trích nguồn https://www.facebook.com/search/top/?q=Cha%20Romeuf%20Ph%C6%B0%C6%A1ng

Ẩn bớt

Có thể là hình ảnh về văn bản

Đã chia sẻ bài viết

Xem thông tin chi tiết

220

32

22

Xem thêm bình luận

Vi Nhân

 ·

1 ngày

 ·

của tác giả

Cám ơn "trí nhớ" vô cùng tuyệt vời của Khiếm Thị Ban Mê về vùng đất được gọi là Xóm Đạo, nằm ngay giữa lòng thành phố, nơi mà … 

Xem thêm

Trả lời

Ẩn